...Instytucja
Akademicka organizacja samopomocowa "Bratnia Pomoc"
 

BRATNIA POMOC, zw. też Towarzystwami Bratniej Pomocy Studentów, pot. Bratniak, samopomocowa organizacja studencka; pierwsze Bratnie Pomoce w Polsce powstały 1859 przy UJ i 1889 przy Uniw. Warsz. w celu niesienia pomocy finansowej dla niezamożnych studentów, prowadzenia działalności oświat. wśród ludności miejskiej i chłopstwa oraz walki z rusyfikacją uczelni (Warszawa); 1899 lewicowe koła studenckie utworzyły odzielną organizację p.n. Spójnia; w okresie międzywojennym Bratnia Pomoc działała we wszystkich wyższych uczelniach w Polsce; prowadziła akcję socjalną (m.in. stołówki, opieka lekarska, pożyczki, sklepy, punkty usługowe) i organizowała życie kult.; w latach 30. opanowana przez endecję; reaktywowała się po 1945; 1950 zlikwidowana przez władze, funkcję jej przejęło Zrzeszenie Studentów Polskich.

Zródło: encyklopedia.pwn.pl

---------------------------------------

"(...)W latach 1920 - 1939, na wyższych uczelniach całej Polski bardzo rozwinięte i dobrze zorganizowane były różnego typu organizacje samopomocowe. Instytucje te prowadziły działalność w ramach różnych uczelni dokształcając studentów przez koła naukowe, zakładane dla poszczególnych specjalności oraz - "Bratnie Pomoce", popularnie zwane "Bratniakami".

"Bratnia Pomoc" stała się najbardziej powszechną organizacją akademicką, choć nie było przymusu należenia do niej. Jednak szeroki wachlarz tanich usług, jaki oferowała, przyciągał do niej około 90% studentów.

Co roku odbywały się Walne Zebrania wszystkich członków "Bratniej Pomocy", przeważnie z udziałem rektora, zawsze zapraszanego w imieniu studentów przez prezesa tego stowarzyszenia oraz - wyznaczonego przez Senat danej uczelni profesora - kuratora.

Ustępujący Zarząd składał na Walnym Zebraniu szczegółowe sprawozdanie ze swej rocznej działalności, podobnie czyniła to Komisja Rewizyjna i Sąd Koleżeński. Z kolei Walne Zebranie wybierało na rok następny nowe zarządy wymienionych instytucji, a po zakończeniu kadencji, ustosunkowywało się do ich działalności, udzielając, lub nie, absolutorium.

Działalność "Bratniej Pomocy" przejawiała się przede wszystkim w udzielaniu członkom pomocy finansowej w postaci pożyczek bezprocentowych, krótko lub długoterminowych oraz dla najbardziej potrzebujących, zapomóg bezzwrotnych. Fundusze na ten cel składały się z dotacji Senatu Akademickiego, ze składek wszystkich członków "Bratniej Pomocy", a także z dochodów stałych, jak np. działalność Komisji Wydawniczej, kursy przygotowawcze na uczelnie oraz dochodów niestałych, np. imprezy rozrywkowe.

Istotnym przejawem pomocy koleżeńskiej był przydział miejsc w domach akademickich. Wnioski w tej sprawie opracowywała "Bratnia Pomoc" a zatwierdzał je profesor - kurator z ramienia Senatu Akademickiego. Wobec niedostatecznej liczby pomieszczeń mieszkalnych dla studentów, rekrutujących się w znacznej, większości z prowincji ( to jest z miast nie posiadających wyższych uczelni. względnie z małych miasteczek lub ze wsi) możność uzyskania pokoju w domu akademickim miała zasadnicze znaczenie.

Niewątpliwie nie wszyscy potrzebujący mogli korzystać z pomocy finansowej lub mieszkaniowej, wobec niedostatecznych funduszów, jakimi rozporządzała "Bratnia Pomoc" i zbyt małej liczby domów akademickich. Jednak właśnie w takiej sytuacji studencka organizacja samopomocowa miała szczególnie ważne i odpowiedzialne zadanie aby spośród zgłaszających się wybrać tych, którzy rzeczywiście najbardziej na taką pomoc zasługiwali.

Powszechną i stosunkowo najłatwiej dostępną pomocą była prowadzona przez "Bratniaka" każdej uczelni stołówka, umożliwiająca studentom podstawowe wyżywienie po zniżonych cenach.

"Bratnia Pomoc" pośredniczyła również w uzyskiwaniu przez studentów dorywczych przeważnie zarobków, tak w miesiącach nauki jak i w okresie ferii letnich. Pośrednictwo to dotyczyło też wyjazdów rekreacyjnych podczas przerw międzysemestralnych względnie w czasie wakacji.

Niektóre "Bratnie Pomoce" prowadziły działalność wydawniczą w zakresie przede wszystkim książek i skryptów niezbędnych dla studentów. Na przykład na Politechnice Warszawskiej Komisja Wydawnicza była wyodrębnionym dużym przedsiębiorstwem "Bratniej Pomocy" działającym na własnym rozrachunku prowadząc oprócz działalności wydawniczej własne księgarnie i duży sklep z materiałami kreślarskimi i piśmiennymi.

Całkowicie bezinteresowna praca społeczna w akademickich organizacjach samopomocowych była dla studentów dobrą zaprawą gdyż ułatwiała nawiązywanie kontaktów i przeciwstawiała się egoistycznemu zamykaniu się w kręgu osobistych spraw; na ogół traktowano ją jako zaszczyt choć wymagała od tych, co ją podejmowali ofiary z ich prywatnego czasu, przeznaczonego na naukę i rozrywki. Praca ta, chociaż w zasadzie nie kolidowała z terminami wykładów, seminariów czy ćwiczeń specjalistycznych. okres studiów jednak niewątpliwie przedłużała.

Oprócz bezpośredniej akcji samopomocowej, "Bratnie Pomoce" - dzięki uzyskanemu autorytetowi tak wśród młodzieży akademickiej jak i u władz uczelni - spełniały rolę najszerszej reprezentacji ogółu studentów. Posiadały też swoje centrale środowiskowe oraz zrzeszone były w Ogólnopolskim Związku Bratnich Pomocy.

W drugim dziesiątku lat niepodległości sytuacja na wyższych uczelniach uległa niekorzystnej dla studentów zmianie. W 1932 r. podwyższono opłaty akademickie (czesne), a ustawa z 1933 r. ograniczyła autonomię wyższych uczelni w zakresie uprawnień rektorów i senatów akademickich, jak również skasowała możliwość istnienia ogólnopolskich zrzeszeń organizacji studenckich. Mimo tych restrykcji, do czasu ostatniej wojny rektor był nadal wybierany przez senat akademicki.

W związku z wymienionymi ustawami i naciskiem władz państwowych, we wszystkich środowiskach akademickich w Polsce rozpoczął się bardzo trudny okres dla młodzieży, broniącej swojej niezależności ideowej, organizacyjnej i materialnej.

Na czele tej akcji stały największe organizacje studenckie, m.in. właśnie "Bratnie Pomoce". Występowały one zdecydowanie do władz w obronie praw młodzieży, musiały jednak prowadzić politykę bardzo wyważoną w stosunku do nieodpowiedzialnych posunięć niektórych, będących w znacznej mniejszości, ugrupowań politycznych, które mogły doprowadzić do rozwiązania samorządu akademickiego. (...)"

Informacja ze strony polskiej korporacji akademickiej "Arkonia"

Eksponaty
Karta członkowska "Bratniej Pomocy" Słuchaczów Wyższej Szkoły Handlowej z roku 1922.
Id: 108[zobacz] Data wpisania: 12.06.2004
Legitymacja członka Bratniej Pomocy Studentów WSH z roku 1930.
Id: 109[zobacz] Data wpisania: 12.06.2004
Legitymacja Towarzystwa "Bratnia Pomoc" Studentów Uniwersytetu Warszawskiego z roku 1929.
Id: 233[zobacz] Data wpisania: 28.04.2005

Powrót